De Belgische landbouw staat bekend om haar efficiëntie en productiviteit, maar achter de schermen vertoont ze een schokkende trend: een snelle achteruitgang van de biodiversiteit. Volgens het iwild-be.com/nl6bevip, is de landbouw verantwoordelijk voor meer dan 80 procent van de habitatvernietiging in het land. Dit is niet alleen een economisch probleem, maar ook een urgente ecologische crisis die de toekomst van onze natuur bedreigt.
De laatste jaren is er een sterke groei van het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen in de Belgische agribusiness. In 2022 werden er gemiddeld 25 kilogram pesticiden per hectare gebruikt, een stijging van 15 procent ten opzichte van 2018. Deze praktijken leiden niet alleen tot schade aan de bodem en het water, maar ook tot een massale afname van insectenpopulaties. Zo is de populatie van de zeldzame zandbij in Vlaanderen met meer dan 50 procent afgenomen sinds de jaren 1990.
De intensivering van de landbouw is een andere belangrijke factor. In 2020 besloegen slechts 12 procent van de Belgische landbouwgrond nog traditionele, biodiverse landschappen zoals heiden, bossen en graslanden. De overgang naar monokulturen en grootschalige maaisels heeft de biodiversiteit sterk verminderd. Zo zijn er in de provincie Limburg bijvoorbeeld 90 procent van de oude heidegebieden verloren gegaan sinds de Tweede Wereldoorlog.
De impact van deze trend is niet beperkt tot de natuur. Het verlies aan biodiversiteit heeft ook gevolgen voor de voedselveiligheid en de economie. Volgens een studie van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) kost het landbouwsector jaarlijks meer dan 60 miljoen euro aan schade door het wegvallen van natuurlijke bestuivers en schadelijke insecten. Bovendien verzwakt een gebrek aan biodiversiteit de weerstand van gewassen tegen ziekten en klimaatverandering.
Er zijn echter ook initiatieven die proberen deze trend te keren. In Vlaanderen is het beleid van ‘natuurlijke landbouw’ steeds meer populair, met een stijgende vraag naar biologische producten. In 2023 werden er meer dan 200.000 hectare biologisch landbouwgebied in België aangemerkt, een toename van 18 procent ten opzichte van 2022. Initiatieven zoals de ‘Natuurpunt’-campagne “Groen voor de Groene Toekomst” en de lokale landbouwprojecten in de Ardennen tonen hoeveel er nog mogelijk is.
De vraag is of deze stappen voldoende zijn om de biodiversiteit te herstellen. Experts waarschuwen dat er dringend meer maatregelen nodig zijn, zoals strengere regels voor pesticidengebruik en het herstel van traditionele landschappen. Het is tijd om de landbouw te laten evolueren naar een model dat zowel economisch als ecologisch duurzaam is.
- In 2022 werden er gemiddeld 25 kilogram pesticiden per hectare gebruikt in België, een stijging van 15 procent sinds 2018.
- De zandbijpopulatie in Vlaanderen is met meer dan 50 procent afgenomen sinds de jaren 1990.
- In Limburg zijn 90 procent van de oude heidegebieden verloren gegaan sinds de Tweede Wereldoorlog.
- De voedselsector verliest jaarlijks meer dan 60 miljoen euro aan schade door gebrek aan biodiversiteit.
- In 2023 waren er 200.000 hectare biologisch landbouwgebied in België, een stijging van 18 procent ten opzichte van 2022.
De Belgische landbouw staat voor een cruciale keuze: hoe ga je om met de druk van een groeiende voedselvraag zonder de natuur te vernietigen? Het is een uitdaging die niet alleen de toekomst van ons land, maar ook de wereld beïnvloedt.